Nội dung chính
HPV không chỉ gây sùi mào gà mà còn ẩn sâu trong cơ thể, biến đổi tế bào và dẫn tới ung thư nếu không được tầm soát định kỳ.
HPV là gì? Nhóm virus gây bệnh đa dạng
Human Papillomavirus (HPV) là một họ virus gồm hơn 200 loại, trong đó chỉ một phần nhỏ lây truyền qua quan hệ tình dục và gây bệnh. Các loại HPV 6 và 11 gây sùi mào gà (bệnh lý da liễu phổ biến), trong khi HPV 16, 18, 31, 52 và 58 là những loại có nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung, ung thư vùng sinh dục và một số loại ung thư đầu họng.
Đường lây truyền phức tạp tại Việt Nam
Theo thống kê của Bệnh viện Da liễu Trung ương, khoảng 70% bệnh nhân đến khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục liên quan đến sùi mào gà, chứng tỏ mức độ lây nhiễm rộng rãi trong cộng đồng. Virus lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc da‑niêm mạc trong các hình thức quan hệ tình dục:
- Quan hệ âm đạo truyền thống
- Quan hệ qua đường hậu môn
- Quan hệ bằng miệng
Do virus có “vùng cư trú” tại các điểm tiếp giáp da‑niêm mạc, việc tiếp xúc trực tiếp mà không có biện pháp bảo vệ dễ dẫn đến lây nhiễm.
HPV và nguy cơ ung thư: Câu chuyện không lời
Khi nhiễm các loại HPV nguy cơ cao (16, 18, 31, 52, 58), virus có thể tích hợp vào DNA tế bào biểu mô. Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm, khiến tế bào mất kiểm soát và dần dần phát triển thành khối u ác tính. Đặc biệt, các loại nguy cơ cao thường không gây sùi mào gà, vì vậy người bệnh thường không nhận ra mình đã nhiễm.
Do giai đoạn đầu không có triệu chứng, ung thư cổ tử cung thường chỉ được chẩn đoán khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, khi các dấu hiệu như chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng sinh dục xuất hiện.
Tầm soát HPV: Chiến lược phòng ngừa hiệu quả
Kiểm tra định tuýp HPV (HPV DNA test) cho phép phát hiện sớm các loại nguy cơ cao, từ đó đưa ra các bước can thiệp như:
- Thực hiện xét nghiệm Pap (Pap test) để phát hiện bất thường tế bào cổ tử cung.
- Soi cổ tử cung (colposcopy) để quan sát chi tiết và lấy mẫu sinh thiết nếu cần.
- Thảo luận với bác sĩ về các phương pháp điều trị sớm như phẫu thuật cắt bỏ tổn thương tiền ung thư.
TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, Bệnh viện Da liễu Trung ương nhấn mạnh: “Nếu người dân hiểu rõ nguy cơ và thực hiện tầm soát định kỳ, tỷ lệ phát hiện sớm ung thư cổ tử cung có thể giảm tới 70%”.
Vaccine HPV: Bảo vệ lâu dài
Vaccine HPV được khuyến cáo cho mọi người từ 9 tuổi trở lên, bao gồm cả những người đã có quan hệ tình dục. Mặc dù vaccine không chữa được virus đã nhiễm, nhưng nó ngăn ngừa các loại HPV mà cơ thể chưa từng tiếp xúc, giảm đáng kể nguy cơ mắc sùi mào gà và các loại ung thư liên quan.
Ở Việt Nam, chương trình tiêm chủng quốc gia đã mở rộng đến các tỉnh miền núi, giúp tăng tỷ lệ tiêm lên hơn 30% dân số trẻ trong 5 năm gần đây – một bước tiến quan trọng trong công cuộc kiểm soát HPV.
Kết luận và lời khuyên thực tiễn
HPV là một trong những nguyên nhân chính gây sùi mào gà và ung thư cổ tử cung tại Việt Nam. Để giảm thiểu rủi ro, người dân nên:
- Sử dụng bao cao su đúng cách trong mọi hình thức quan hệ tình dục.
- Thực hiện xét nghiệm định tuýp HPV và tầm soát Pap test ít nhất mỗi 3 năm một lần (đối với phụ nữ từ 21 tuổi).
- Tiêm vaccine HPV đầy đủ 2‑3 liều, đặc biệt nếu chưa từng tiêm.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở vùng sinh dục.
Hãy chia sẻ thông tin này để cộng đồng hiểu rõ hơn về HPV, đồng thời khuyến khích người thân, bạn bè thực hiện tầm soát định kỳ. Sức khỏe phụ nữ là nền tảng cho một xã hội khỏe mạnh.
Phương Anh
